Dấu hiệu nhận biết khủng hoảng

Theo các nhà tâm lý việc nhận biết và can thiệp khủng hoảng sớm là rất quan trọng. Nếu chúng ta nắm bắt được những dấu hiệu của khủng hoảng, việc phòng ngừa khủng hoảng tiến triển và thực hiện chiến lược đương đầu với khủng hoảng sẽ đem lại hiệu quả cao.
Điều này góp phần làm hạn chế những hậu quả đáng tiếc, giúp chúng ta biến khủng hoảng từ đe dọa trở thành cơ hội để trưởng thành và phát triển.

Để nhận biết bản thân, hay người thân có đang trong tình trạng khủng hoảng hay không, chúng ta có thể căn cứ trên những dấu hiệu sau:

1. Dấu hiệu thể chất và sức khỏe

– Cơ bắp (bắp thịt) bị run hoặc bị co giật
–  Có những triệu chứng của bệnh cảm và bệnh cúm như là đau đầu, buồn nôn, cảm thấy mệt mỏi
– Chóng mặt, khó thở hoặc bị ngất xỉu
– Đau cổ và đau lưng
– Ngủ nhiều hoặc ngủ ít hơn bình thường, hoặc so với nhu cầu
– Tim đập nhanh
– Khó tập trung, mất trí nhớ, và khó giải quyết công việc thường ngày
– Suy nhược cơ thể; và thường có xu  hướng lo âu, trầm cảm

2. Dấu hiệu về mặt cảm xúc

Trong cơn khủng hoảng, cảm xúc có thể dâng cao đột ngột gây ra tình trạng mất cân bằng giữa lý trí và cảm xúc. Những cảm xúc đau khổ, bối rối, giận dữ, chênh vênh, hoảng loạn; hoặc bàng hoàng, choáng váng, sững sờ… tràn ngập, xâm chiếm trong tâm trí, đẩy lùi tính sáng suốt của lý trí. Tại thời điểm đó, người ta có thể có những cách phản ứng kỳ lạ, khó hiểu, đôi khi có vẻ điên rồ. Nhiều lời nói, hành vi của con người chịu sự chi phối của cảm xúc, người ta có thể làm những việc mà sau này, khi đã trở về giai đoạn ổn định người đó không thể lý giải được vì sao mình có thể nói, hay làm những việc như thế. Những phản ứng trong giai đoạn khủng hoảng có thể hoàn toàn trái ngược, hoặc vượt xa so với xu hướng bình thường của họ.

Trong giai đoạn khủng hoảng cũng thường xuất hiện đan xen nhiều cảm xúc mang tính âm tính như: Lo lắng, cảm giác bứt rứt, trốn tránh, mặc cảm tội lỗi…, ở mức độ trầm trọng hơn là cảm giác lo sợ, bất lực, tuyệt vọng, bi quan, bế tắc và cảm thấy cuộc sống không có ý nghĩa, thờ ơ với tương lai, với sở thích và từ chối  đặt ra mục tiêu.

Những người khủng hoảng đã trở nên quá thất vọng về việc mất tự chủ và cảm giác bơ vơ không nơi nương tựa, từ đó mà họ sẽ trở nên xa lánh, thù địch với mọi người. Họ có thể phẫn nộ trước nhu cầu hỗ trợ hay cảm xúc tổn thương của chính mình. Người thân, hoặc nhà tham vấn cũng có thể là một trong những đối tượng họ trút giận hoặc bạo hành.

Một người gặp phải chuyện hết sức đau buồn có thể tự mình rút ra khỏi xã hội và đóng chặt cửa lại. Họ có thể bị áp đảo bởi hoàn cảnh và bởi hoàn cảnh và bởi những phản ứng của cảm xúc không thể kiểm soát được, từ đó mà họ cố gắng chống tất cả sự kích thích của môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến họ. Họ có thể tự phong toả trong hoàn cảnh và thái độ xa cách về tình cảm và họ có thể chỉ phản ứng bằng sự câm lặng.

3. Dấu hiệu về mặt suy nghĩ

Những người trải qua khủng hoảng có thể bị áp đảo bởi sự nhanh chóng và tàn bạo của tình huống đến nỗi họ trở nên lẫn lộn và suy nghĩ hỗn độn. Những tình cảm sợ hãi, bẽ bàng, sốc, mất tự chủ ngoài dự kiến, vô vọng, bị tổn thương, giận dữ và tự sỉ vả đến cùng một lúc và có thể làm tăng thêm sự rối loạn.

Người bị khủng hoảng gặp rất nhiều khó khăn và thường suy nghĩ, hành động theo một hệ quả logic chủ quan. Các chi tiết quan trọng có thể bị lờ đi hoặc không nhìn thấy được. Người đó có thể đi từ ý kiến này sang ý kiến khác một cách lộn xộn, tạo ra sự giao tiếp rất khó kết nối. Nỗi sợ hãi và lòng mong muốn có thể bị lẫn lộn trong thực tế. Người đó có thể cảm thấy mơ hồ, hoang mang, không chắc chắn, không biết phải nghĩ như thế nào về tình hình và làm sao để đánh giá thực tế. Trong cơn khủng hoảng, lý trí của họ có thể tạm thời bị tê liệt, hoặc mất phương hướng. Điều này có thể làm tổn hại năng lực tạo các giải pháp và đánh giá hiệu quả.

(Còn tiếp)
 
Bài Dấu hiệu về Hành vi
Đoàn Hương
Tài liệu tham khảo:
1. Thực hành tham vấn tâm lý
2. Tài liệu đào tạo của Tiến sỹ RoseAnne Misajon, Đại học Monash, Australia
3. Tổng quan về Khủng hoảng tâm lý và tự sát – Của cử nhân tâm lý Ái Ngọc Phân, trên website: tamlyrilieu.com

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *