Nguy cơ khủng hoảng

 

“Khả năng nhận định, đánh giá hoàn cảnh, sự kiện khách quan là một phần quan trọng trong chuỗi diễn biến khủng hoảng. Sự nhận định, đánh giá ấy ảnh hưởng lên cách ứng phó của cá nhân đối với hoàn cảnh, sự kiện. Mỗi người nhận thức về một sự kiện theo cách riêng của mình”.
Có 4 nhân tố chung của khủng hoảng
 
1. Sự kiện nguy hiểm (hazardous event)
Sự kiện nguy hiểm xảy ra bắt đầu bằng một chuỗi những phản ứng lại các sự kiện lên đến cao trào, đỉnh điểm trong cơn khủng hoảng. Ví dụ: một người mẹ trẻ chuẩn bị rất nhiều cho sự thăng tiến nghề nghiệp của mình thì lại phát hiện mình có thai, một người đàn ông góa vợ phải nuôi 5 đứa con nhỏ, mà lại mất việc làm khi đang ở chức vụ cao….Tất cả mọi người hầu như đều có chung một đặc điểm: phải đối mặt cùng lúc nhiều vấn đề khó khăn, cần lựa chọn. Điều quan trọng đối với mỗi người trong cơn khủng hoảng và những người hỗ trợ nhận ra các sự kiện đang đổ dồn, thúc đẩy họ.
2. Tình trạng dễ tổn thương (vulnerable state)
Con người luôn rơi vào tình trạng dễ tổn thương khi khủng hoảng diễn ra. Tính dễ bị tổn thương ở họ xuất phát từ nhiều yếu tố (1) là người hứng chịu những tác động trực tiếp của những sự kiện gây khủng hoảng, (2) thiếu mạng lưới hỗ trợ hiệu quả, (3) có tiền sử chịu đựng những sang chấn hay rối loạn cảm xúc…đồng thời sức khỏe thể chất cũng ảnh hưởng đến tình trạng của họ (mất ngủ, bệnh cơ thể…)
3. Nhân tố thúc đẩy (precipitating factor)  
Nhân tố thúc đẩy giống như “một giọt nước làm tràn ly”. Một số người có vẻ như kiềm nén rất tốt trong suốt thời gian của sự mất mát to lớn hay nỗi đau khổ và sau đó họ khụy ngã, suy sụp, tan vỡ. Đó là một giọt nước làm tràn ly, những phản ứng và khóc là tình trạng đáp ứng bình thường cho những mất mát quá sâu.
 
4. Tình trạng khủng hoảng tiến triển (the state of active crisis)
 
Khi một người không thể kiểm soát tình huống được nữa, khủng hoảng sẽ tiến triển và phát triển, 4 dấu hiệu của tình trạng này là:
(1). Sự xuất hiện các triệu chứng về mặt tâm lý học, thể chất hay cơ thể bao gồm: trầm cảm, chứng đau đầu, lo âu, …một vài sự bực dọc, khó chịu cực độ luôn luôn hiện diện ở một số người.
(2). Sự xuất hiện quan điểm về sự thất bại và cơn hoảng loạn: một người có thể cảm thấy rằng họ đã cố gắng làm tất cả nhưng nó chẳng mang hiệu quả, và không có điều gì thay đổi. Vì vậy họ cảm thấy bất lực – thất bại, bị “chôn vùi” và tuyệt vọng. Họ có hai cách đáp ứng với tình trạng hiện thời: cách phản ứng thứ nhất: họ trở nên kích động trong các hành vi cư xử (hành vi tăng động: đứng ngồi không yên, đi tới lui, uống rượu, dùng thuốc, lái xe rất nhanh, gây hấn, gây chiến…), ngược lại có một số người chọn cách phản ứng thứ hai: trở nên thờ ơ, vô cảm, ví dụ tình trạng ngủ nhiều (so với trước đây hoặc so với nhu cầu).
(3). Việc tập trung vào tìm kiếm sự giúp đỡ: “hãy đưa tôi ra khỏi tình trạng này”. Họ mong muốn được hỗ trợ để làm giảm nhẹ nỗi đau của cơn khủng hoảng, bởi họ không ở trong tình trạng, điều kiện để giải quyết, xử lý các vấn đề theo cách có lý trí. Đôi khi trong cơn khủng hoảng có thể xuất hiện tình trạng trở nên bàng hoàng, choáng váng, sững sờ, hay có những phản ứng theo cách kỳ lạ, khó hiểu. Họ có thể có chút điên rồ trong việc nỗ lực, quyết tâm tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người khác, hay có thể trở nên phụ thuộc quá mức vào một ai đó giúp đỡ họ thoát khỏi tình trạng khó xử của mình.
(4). Thời điểm của việc giảm năng suất: Một người đang trong cơn khủng hoảng tiến triển có thể tiếp tục một cách bình thường các hoạt động chức năng nhưng thay vì đáp ứng ở mức tuyệt đối, nó chỉ có thể đáp ứng vào khoảng 60%. Một nguy cơ lớn từ khả năng đánh giá, xác định tình trạng hiện tại của bản thân, sự kém hiệu quả trong nguồn lực ứng phó sẽ có khả năng xảy ra, họ có thể nhận thức được điều đó và chính điều này càng làm họ chán nản, ngã lòng.
Khả năng nhận định, đánh giá hoàn cảnh, sự kiện khách quan là một phần quan trọng trong chuỗi diễn biến khủng hoảng. Sự nhận định, đánh giá ấy ảnh hưởng lên cách ứng phó của cá nhân đối với hoàn cảnh, sự kiện. Mỗi người nhận thức về một sự kiện theo cách riêng của mình. Những yếu tố niềm tin, ý kiến, sự mong đợi, và nhận thức… tất cả kết hợp với nhau trong cùng lúc để lượng giá tình huống từ đó dẫn đến  khủng hoảng hay không khủng hoảng. Và điều quan trọng là nó giúp con người có thể nhìn sự kiện bằng đôi mắt khách quan. Cái chết của  một người bạn thân được xác định từ một vài điểm như: sự thân thiết trong mối quan hệ này là như thế nào, họ có thường tiếp xúc, quan hệ với những người khác như thế nào, và đã có phản ứng như thế nào trước sự mất mát ấy, đã từng trải qua những mất mát gần đây như thế nào…Một góa phụ đã nhận ra rằng việc mất mát người chồng rất khác biệt với việc mất một người bạn thân, một đồng nghiệp hay một người chú của chồng cách đây năm năm
Theo “TỔNG QUAN VỀ KHỦNG HOẢNG TÂM LÝ VÀ TỰ SÁT”

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *